












हरकुळ बुद्रुक – स्वच्छतेची कास, विकासाचा श्वास
निर्मल ग्राम , लोकराज्य गाव , तंटामुक्त गाव पुरस्कार प्राप्त
जन्म , मृत्यू , विवाह नोंदणी कार्यालय
ग्रामपंचायत दृष्टीक्षेपात :-
पाण्याचे स्रोत : ०२
माननीय मुख्यमंत्री
श्री.देवेंद्र सरीता गंगाधर फडणवीस
माननीय उपमुख्यमंत्री
श्री.एकनाथ गंगुबाई संभाजी शिंदे
माननीय उपमुख्यमंत्री
श्री.अजित आशाताई अनंतराव पवार
श्री. आनंद राजाराम ठाकूर
सरपंच
हरकुळ बुद्रुक, तालुका कणकवली, जिल्हा सिंधुदुर्ग हे गाव निसर्गसंपन्न वातावरण, सुबक रचना आणि जागरूक नागरिक सहभागासाठी ओळखले जाते. सह्याद्रीच्या पायथ्याशी वसलेले हे गाव शेतीप्रधान असून भातशेती, काजू, आंबा, नारळ यांसारख्या पिकांमुळे गावाची आर्थिक घडी मजबूत आहे. गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे 16.87 चौ.कि.मी. असून लोकसंख्या शिक्षण, स्वच्छता व आरोग्याबाबत जागरूक आहे. गावातील सामाजिक सलोखा, सण-उत्सवांची परंपरा आणि मालवणी संस्कृतीमुळे गावाला वेगळी ओळख मिळाली आहे.
हरकुळ बुद्रुक ग्रामपंचायत गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने कार्यरत आहे. स्वच्छ भारत अभियानांतर्गत घरोघरी कचरा वर्गीकरण, सार्वजनिक स्वच्छता मोहिमा, सांडपाणी व ग्रे-वॉटर व्यवस्थापन, तसेच पिण्याच्या पाण्याच्या सोयींसाठी विविध योजना राबविण्यात आल्या आहेत. रस्ते सुधारणा, स्ट्रीट लाईट्स, अंगणवाडी व शालेय सुविधांचा विकास, महिला व बालकल्याण उपक्रम, तसेच डिजिटल सेवा व ई-गव्हर्नन्सच्या माध्यमातून पारदर्शक कारभार ग्रामपंचायतीने प्राधान्याने राबविला आहे. लोकसहभागातून राबविले जाणारे हे उपक्रम हरकुळ बुद्रुकला प्रगत, स्वच्छ व आदर्श गाव म्हणून पुढे नेण्यास निश्चितच मदत करत आहेत.
सुविचार : “एक गाव, एक ध्येय – सर्वांगीण विकास!” “स्वच्छ, सुंदर आणि सशक्त ग्राम – हाच आपला संकल्प.” “लोकसहभागातून गावाचा विकास, ग्रामपंचायतीचा अभिमान खास.” “गाव एक कुटुंब – ग्रामपंचायत त्याची दिशा.” “ग्रामविकास म्हणजे एकत्र स्वप्न, एकत्र प्रयत्न.” “पाण्याची बचत हीच खरी सेवा – भविष्याचं रक्षण करा.” “स्वच्छता ही सेवा, आणि सेवा हीच आपली ओळख.” “गावपातळीवरील लोकशाही ही राष्ट्रपातळीवरील परिवर्तनाची बीजं आहेत.” “सजग नागरिक हे लोकशाहीचे खरे रक्षक आहेत.” “जिथे स्वच्छता, तिथे आरोग्य; जिथे आरोग्य, तिथे विकास.” “जिथे ग्रामपंचायत जबाबदार, तिथे गाव प्रगतिशील.” “गावाची प्रगती म्हणजेच देशाची समृद्धी.” “ग्रामपंचायत सक्षम तर गाव अभिमानास्पद.” “एकजूट आणि प्रयत्न यशस्वी गावाची गुरुकिल्ली आहे.” “जिथे लोक सहभाग वाढतो, तिथे विकास गती घेतो.” “लोकशाही तेव्हाच बळकट होते, जेव्हा नागरिक सजग असतात.” “जेव्हा आपण एकत्र येतो, तेव्हाच प्रगती घडते.” “स्वच्छ विचार, स्वच्छ ग्राम, स्वच्छ भारत.” “स्वयंप्रेरणेने बदल घडवणं – हाच खरा विकास.” आपल्या कर्तव्यात प्रामाणिक राहणं हेच खरे राष्ट्रसेवेचं रूप आहे. सर्वसामान्य माणूसच असामान्य गोष्टी घडवतो. कर्तव्यपालन हीच खरी देशभक्ती आहे. शासनाची सेवा ही जनतेची सेवा आहे. नियमानुसार वागणे हेच सार्वजनिक जीवनाचे बळ आहे. लोकशाही म्हणजे उत्तरदायित्व – ते निभावणं हे आपलं कर्तव्य. शिस्त म्हणजे स्वावलंबन आणि यशाचा पाया.
हरकुळ बुद्रुक (ता. कणकवली, जि. सिंधुदुर्ग) हे सुमारे 4,251 लोकसंख्या असलेले व क्षेत्रफळ सुमारे 16.87 चौ.कि.मी. असलेले निसर्गरम्य कोकणी गाव आहे. गावाची साक्षरता दर सुमारे 79% असून प्राथमिक व मध्यम शिक्षणाची सोय गावात उपलब्ध आहे; उच्च माध्यमिक व महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी विद्यार्थी जवळच्या कणकवलीकडे जातात. पर्यटन दृष्टीने हरकुळ बुद्रुक आजही शांत आणि निसर्गोल्लासाने भरलेले ठिकाण असून परिसरातील सह्याद्रीच्या टेकड्या, हिरवीगार रस्ते व कोकणाच्या जवळीकतेमुळे इको-टूरिझम, ट्रेकिंग व होमस्टे यांसारख्या संधी उपलब्ध आहेत. गावामधील पारंपरिक श्रद्धास्थाने व स्थानिक मंदिरे सामाजिक आणि सांस्कृतिक केंद्र म्हणून काम करतात व त्यांच्याशी संलग्न वार्षिक जत्रा/उत्सव स्थानिक संस्कृतीला जपून ठेवतात. हरकुळ बुद्रुक ग्रामपंचायत स्वच्छता अभियान, पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था सुधारणा, रस्ते व स्ट्रीट-लाइटिंग, अंगणवाडी व शैक्षणिक साहाय्य, महिला स्वयंसहाय्य गटांचे व्यावसायिक प्रशिक्षण व डिजिटल सेवा विस्तार या उपक्रमांवर सातत्याने काम करत आहे. पुढील दिशेचा आराखडा म्हणून ग्रामपंचायत आणि स्थानिक समुदायाने पाणी व्यवस्थापन व जलसंधारण, कृषी आधारीत मूल्यवर्धन (काजू/आंबा प्रक्रिया), स्थानीय इको-टूरिझम आणि होमस्टे नेटवर्क, तसेच युवा आणि महिलांसाठी कौशल्य विकास व डिजिटल साक्षरता कार्यक्रम यांवर लक्ष केंद्रित करून हरकुळ बुद्रुकला अधिक समृद्ध, टिकाऊ व स्वरोजगारयुक्त गाव बनवण्याचा मानस ठेवला आहे.
राजापूर तालुका हा रत्नागिरी जिल्ह्यातील कोकण पट्ट्यातील एक निसर्गरम्य, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिकदृष्ट्या समृद्ध तालुका आहे. हा तालुका सह्याद्री पर्वतरांगांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेला असून, डोंगर, नद्या आणि समुद्र यांचा अद्भुत संगम येथे पाहायला मिळतो. धूतपापेश्वर मंदिर आणि राजापूर गंगा प्रकट स्थळ ही येथील धार्मिक स्थळे महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध आहेत.
२०११ च्या जनगणनेनुसार राजापूर तालुक्याची एकूण लोकसंख्या १,६५,८८२ इतकी आहे, त्यापैकी ग्रामीण लोकसंख्या १,५६,१२९ आणि नगरीय लोकसंख्या ९,७५३ आहे. लिंग गुणोत्तर १,१८३ स्त्रिया प्रति १,००० पुरुष इतके असून, स्त्रियांचे प्रमाण राज्याच्या सरासरीपेक्षा जास्त आहे — हे सामाजिक संतुलनाचे द्योतक आहे. साक्षरतेच्या दृष्टीने राजापूर तालुका अत्यंत प्रगत असून, येथील साक्षरता दर ७८.९३% आहे. नागरी भागात साक्षरता दर ९२% पेक्षा अधिक आहे, तर ग्रामीण भागातही शिक्षणाविषयी जनजागृती वाढलेली दिसते.
येथील भूमी सुपीक असून भात, नारळ, सुपारी, आंबा आणि काजू ही प्रमुख शेती उत्पादने आहेत. कोकण हापूस आंब्याच्या उत्पादनात आणि निर्यातीत राजापूरचा मोठा वाटा आहे. स्थानिक लोक मेहनती, प्रामाणिक आणि संस्कृतीप्रेमी आहेत. पंचायत समिती व ग्रामपंचायतींनी जलजीवन मिशन, प्रधानमंत्री आवास योजना, स्वच्छ भारत अभियान यांसारख्या शासकीय योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी केली आहे.
पर्यटनाच्या दृष्टीने येथे अनेक आकर्षणे आहेत — देवघर, पन्हाळे काजळ, कासारदे किनारा, आणि राजापूर गंगा ही स्थळे धार्मिक आणि नैसर्गिक पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहेत.
एकूणच, राजापूर तालुका हा निसर्ग, संस्कृती, शिक्षण आणि विकास यांचा सुंदर संगम म्हणून ओळखला जातो.
ग्रामपंचायत हरकुळ बुद्रुक निर्मल ग्राम , लोकराज्य गाव , तंटामुक्त गाव पुरस्कार प्राप्त जन्म , मृत्यू , विवाह नोंदणी कार्यालय
ग्रामपंचायत उपक्रम आणि माहिती
| सेवा | शुल्क | कालावधी |
|---|---|---|
| जन्म/मृत्यू दाखला | ₹20 | 5 दिवस |
| विवाह दाखला | ₹20 | 5 दिवस |
| रहिवासी दाखला | ₹20 | 5 दिवस |
| दारिद्र्यरेषेखाली प्रमाणपत्र | मोफत | 5 दिवस |
| हयात दाखला | मोफत | 5 दिवस |
ग्रामपंचायत कार्यालय
मुंबई , महाराष्ट्र राजधानी
सोशल मीडिया
ब्लॉग
- All Posts
- KANKAVLI
- SINDHUDURG

कणकवली तालुका: माहिती, पर्यटन, जीवनशैली आणि महत्त्वाची स्थळे कणकवली तालुक्याची ओळख कणकवली हा महाराष्ट्रातील कोकण विभागातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रमुख तालुका...

🌴 सिंधुदुर्ग – निसर्ग, इतिहास आणि कोकणी वारशाचा समृद्ध संगम पर्यटन | प्रशासन विकास | रहणीमान | उद्योग-व्यवसाय 📍 जिल्ह्याची...
ग्रामपंचायत अधिकारी
श्री. दयानंद एकनाथ गंगावणे
ग्रामपंचायत हरकूळ बुद्रुक कार्यालयाचे अधिकृत संकेतस्थळ स्थापन करण्यामागील मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे:
ग्रामस्थांना सुलभ, पारदर्शक व तात्काळ माहिती उपलब्ध करून देणे
शासनाच्या विविध योजना, सेवा व निर्णय गावकऱ्यांपर्यंत सहज पोहोचवणे
ऑनलाइन सेवांद्वारे प्रशासन सुलभ करणे
नागरिकांनी सूचना व अभिप्राय देण्यासाठी एक डिजिटल मंच उपलब्ध करणे
हरकुळ बुद्रुक गावाचा सांस्कृतिक व सामाजिक वारसा जतन करणे व प्रसारित करणेया संकेतस्थळाच्या माध्यमातून गावातील नागरी सुविधा, विकासकामे, योजनांची माहिती, तसेच आवश्यक फॉर्म्स व संपर्क तपशील एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देणे हेच ग्रामपंचायतीचे उद्दिष्ट आहे.
माहिती अद्ययावत करणे ही निरंतर अविरत चालणारी प्रक्रिया असून त्यामूळे या संकेतस्थळावर वारंवार बदल होत रहाणे अपेक्षीत आहे. सबब, आपणांमार्फत संकेतस्थळाबाबतचे सूचना व अभिप्राय कायमच स्वागतार्ह असतील.
पुनःश्च या संकेतस्थळास भेट दिल्याबद्दल आपले आभार!
महत्वाचे प्रश्न व उत्तरे :
अंत्योदय/बिपीएल कार्डासाठी अर्ज कुठे करायचा?
ग्रामपंचायतमार्फत यादी तयार केली जाते आणि तालुका कार्यालयात पाठवली जाते. अर्ज ग्रामपंचायत अधिकारी यांच्याकडे करावा लागतो.
ग्रामपंचायत निधीचा वापर कसा केला जातो?
ग्रामसभा आणि ग्रामपंचायतीच्या बैठकीत निधीच्या वापराची माहिती दिली जाते. तुम्ही मागणी करून निधी खर्चाचे विवरण मिळवू शकता.
ग्रामपंचायत टॅक्स / घरपट्टी कशी भरावी?
घरपट्टी ग्रामपंचायत कार्यालयात प्रत्यक्ष जाऊन किंवा काही ठिकाणी ऑनलाइन (ई-ग्रामस्वराज पोर्टलवर) भरता येते. पावती मिळवणे आवश्यक आहे.
मजूर नोंदणी व रोजगार हमी योजनेसाठी अर्ज कुठे करायचा?
मनरेगा (रोजगार हमी योजना) अंतर्गत मजूर नोंदणी ग्रामपंचायतीत होते. तुमचा फोटो, आधार कार्ड, आणि रहिवासी प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
जन्म, मृत्यू नोंद कशी केली जाते?
जन्म, मृत्यू नोंदणीसाठी नागरीकांनी जन्म किंवा मृत्यू घडल्याची माहिती ग्रामपंचायत कार्यालयात द्यावी लागते.
नोंदणीसाठी हॉस्पिटल, डॉक्टर किंवा नातेवाईकांकडून दिलेले प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
नोंदणी पूर्ण झाल्यावर जन्म किंवा मृत्यू अहवाल (रिकॉर्ड) देण्यात येतो.
विवाह नोंद कशी केली जाते?
विवाह नोंदणी प्रक्रिया
विवाह नोंदणी करण्यासाठी वधू-वर दोघे ग्रामपंचायत कार्यालयात जावे.
विवाह नोंदणीसाठी “नमुना ड” नावाचा अर्ज भरावा लागतो आणि यासाठी काही प्रमाणात शुल्क (सुमारे ₹104) लागते.
वधू-वर आणि तीन साक्षीदारांना कार्यालयात उपस्थित राहून अर्जावर सही करावी लागते.
विवाह नोंदणीसाठी विवाह मंडळ किंवा धार्मिक विधीप्रमाणे विवाह झाल्याची माहिती द्यावी लागते.
विवाह नोंदणी नंतर विवाहाचा अधिकृत प्रमाणपत्र मिळते.
विवाह नोंदणी शहरी भागात विवाह निबंधकांच्या कार्यालयात तर ग्रामीण भागात ग्रामपंचायत कार्यालयात होते.
प्रमुख कागदपत्रे
आधार कार्ड, पत्त्याचा पुरावा
जन्म नोंदणीसाठी शाळेचा दाखला, टीसी कागदपत्र, जन्म प्रमाणपत्र इ.
विवाह नोंदणीसाठी नवरा-बायकोच्या आधार कार्डांच्या प्रती, तीन साक्षीदारांच्या ओळखपत्रे, विवाह दिनांक आणि ठिकाणाची माहिती.
महत्वाची ठिकाणे -
कणकवली - 10 कि.मी.
पंचायत समिती कार्यालय
सिंधुदुर्ग - 65 कि.मी.
जिल्हा परिषद सिंधुदुर्ग
कणकवली - 10 कि.मी.
जवळील शहर
मुंबई - 451 कि.मी.
महाराष्ट्र राजधानी
हेल्पलाइन
आपत्कालीन पोलिस: 100 | आपत्कालीन हेल्पलाइन: 112 | गुन्हेगारी थांबवणारा: 1090
महिला हेल्पलाइन: 1091 | बाल हेल्पलाइन: 1098 | नागरिकांचे कॉल सेंटर: 155300 | सायबर गुन्हे: 1930
लोक मत :




कणकवली-नरदवे रस्त्यावर स्थित. २०१६ मध्ये नवीन बांधलेली इमारत सुव्यवस्थित आणि देखभालीची आहे. तुमचे देयके/बिले आणि चौकशी भरण्यासाठी चार काउंटर आहेत.
पहिल्या मजल्यावरील एक हॉल बैठका आणि इतर कार्यक्रमांसाठी समर्पित आहे. आरोग्य उपकेंद्र त्याच परिसरात मुख्य इमारतीला लागून आहे.
मी श्री. तेंडुलकर (ग्रामसेवक) यांना भेटलो. ते खूप चांगले व्यक्ती आहेत, मदतगार आणि सहकार्य करणारे आहेत. चालू असलेल्या सरकारी योजना समजावून सांगण्यात खूप मदतगार आहेत.
एकंदरीत कर्मचाऱ्यांसोबतचा माझा अनुभव समाधानकारक आहे.















